Da Chảy Xệ, Nếp Nhăn Xuất Hiện Sớm — Có Phải Do Nội Tiết Tố?
Da cùng tuổi nhưng vì sao làn da lại khác nhau?
Có một điều khá thú vị là đôi khi hai người cùng tuổi, thậm chí cùng là phụ nữ 35 hay 40 tuổi, nhưng làn da lại trông rất khác nhau.
Một người vẫn có làn da tương đối căng, ít nếp nhăn. Người kia lại bắt đầu thấy:
-
Da kém săn chắc
-
Khóe mắt xuất hiện nhiều nếp nhăn hơn
-
Hai bên má có cảm giác chảy xệ
-
Da khô hơn trước
Đường nét khuôn mặt không còn gọn như vài năm trước.
Điều này rất dễ khiến chúng ta nghĩ:
“Có phải da mình đang lão hóa quá nhanh không?”
Hoặc thậm chí:
“Có phải nội tiết tố của mình đang bị suy giảm?”
Thực tế, không có một nguyên nhân duy nhất quyết định tốc độ lão hóa của làn da.
Tuổi tác, di truyền, ánh nắng, thói quen sinh hoạt, giấc ngủ, hút thuốc, môi trường và những thay đổi hormone đều có thể ảnh hưởng đến cấu trúc và chất lượng da.
Ở phụ nữ, estrogen có liên quan đến collagen, độ dày, độ đàn hồi và độ ẩm của da, đặc biệt những thay đổi quanh thời kỳ mãn kinh có thể khiến các thay đổi này dễ nhận thấy hơn.
Nếu bạn đang tìm hiểu tổng quan về hormone, có thể đọc thêm: Nội tiết tố nữ là gì?
Vậy estrogen liên quan đến làn da như thế nào? Và nếu da bắt đầu nhăn, chảy xệ thì có phải cứ “đổ lỗi” cho nội tiết tố hay không?
Mình cùng tìm hiểu từng phần nhé.
Vì sao estrogen lại liên quan đến làn da?
Khi tìm hiểu về lão hóa da ở phụ nữ, mình thấy estrogen là một yếu tố khá đáng chú ý.
Nhưng có một điểm cần nói rõ ngay từ đầu:
Estrogen không phải là “hormone chống lão hóa” duy nhất và cũng không phải cứ da nhăn là estrogen thấp.
Estrogen chỉ là một trong nhiều yếu tố có liên quan đến cấu trúc và chức năng của da.
Estrogen ảnh hưởng đến collagen và cấu trúc da như thế nào?
Hãy hình dung làn da giống như một công trình.
Bên dưới bề mặt da có những tế bào gọi là fibroblast, tham gia tạo ra collagen và một số thành phần quan trọng của cấu trúc da.
Estrogen có liên quan đến hoạt động của các tế bào này và đến quá trình duy trì collagen, độ dày và độ đàn hồi của da.
Đó cũng là lý do các nghiên cứu về da ở phụ nữ sau mãn kinh thường ghi nhận sự thay đổi về:
-
Hàm lượng collagen
-
Độ dày của da
-
Độ đàn hồi
-
Độ ẩm
-
Một số đặc điểm liên quan đến nếp nhăn
Bạn có thể tìm hiểu kỹ hơn về bản thân hormone này tại: Estrogen Là Gì? Hormone Này Ảnh Hưởng Đến Cơ Thể Phụ Nữ Như Thế Nào?
Khi estrogen suy giảm, làn da có thể thay đổi ra sao?
Khi bước vào giai đoạn quanh và sau mãn kinh, estrogen thay đổi đáng kể.
Các nghiên cứu cho thấy sự thiếu hụt estrogen trong giai đoạn này có liên quan đến những thay đổi như:
-
Da khô hơn
-
Da mỏng hơn
-
Giảm collagen
-
Giảm độ đàn hồi
-
Nếp nhăn có thể trở nên rõ hơn
Tuy nhiên, mức độ thay đổi ở mỗi phụ nữ không giống nhau.
Có người nhận thấy da thay đổi khá rõ trong giai đoạn tiền mãn kinh – mãn kinh. Người khác lại thay đổi chậm hơn.
Vì vậy, không nên hiểu đơn giản rằng:
“Estrogen giảm = da chắc chắn chảy xệ.”
Làn da vẫn chịu ảnh hưởng đồng thời từ tuổi tác, ánh nắng, di truyền và rất nhiều yếu tố khác.
Vì sao có người thấy da lão hóa sớm hơn người khác dù cùng tuổi?
Đây có lẽ là điều khiến nhiều phụ nữ thắc mắc nhất.
Bạn và bạn bè có thể cùng 35 tuổi, nhưng làn da hoàn toàn khác nhau.
Điều đó không có nghĩa một người “chăm da tốt” còn người kia “chăm da kém”.
Di truyền và tốc độ lão hóa tự nhiên
Mỗi người có đặc điểm da khác nhau.
Gen di truyền có thể ảnh hưởng đến:
-
Độ dày của da
-
Khả năng giữ ẩm
-
Cấu trúc collagen
-
Đặc điểm khuôn mặt
Cách da phản ứng với ánh nắng và quá trình lão hóa.
Vì vậy, không nên lấy làn da của một người cùng tuổi làm “mốc chuẩn” cho chính mình.
Ánh nắng và mức độ tổn thương tích lũy
Nếu phải kể đến một yếu tố bên ngoài có ảnh hưởng lớn đến lão hóa da, ánh nắng chắc chắn là điều đáng quan tâm.
Tia UV có thể gây tổn thương tích lũy cho da và góp phần vào quá trình photoaging – lão hóa da do ánh nắng.
Theo Học viện Da liễu Hoa Kỳ, tổn thương do ánh nắng có thể góp phần làm xuất hiện nếp nhăn, đốm sắc tố và tình trạng da kém săn chắc.
Điều này cũng giải thích tại sao hai người cùng tuổi nhưng có lịch sử tiếp xúc ánh nắng rất khác nhau lại có thể sở hữu làn da rất khác nhau.
Những giai đoạn hormone thay đổi mạnh
Hormone cũng là một phần của câu chuyện.
Ở phụ nữ, hormone thay đổi trong nhiều giai đoạn của cuộc đời, chẳng hạn:
-
Tuổi dậy thì
-
Mang thai
-
Sau sinh
-
Tiền mãn kinh
-
Mãn kinh
Trong đó, những thay đổi hormone quanh thời kỳ mãn kinh có thể đi kèm với những thay đổi rõ hơn về da.
Nếu bạn muốn hiểu quá trình này theo từng độ tuổi, có thể xem thêm: Estrogen Thay Đổi Theo Tuổi Như Thế Nào? Từ Tuổi Dậy Thì Đến Tiền Mãn Kinh
Không chỉ nội tiết tố — những yếu tố khác cũng ảnh hưởng đến lão hóa da
Nếu chỉ tập trung vào estrogen, chúng ta rất dễ bỏ qua những nguyên nhân quen thuộc nhưng quan trọng không kém.
Ánh nắng mặt trời
Đây là yếu tố mình nghĩ mọi phụ nữ nên đặc biệt chú ý.
Một người có thể chăm sóc da khá kỹ nhưng lại thường xuyên:
-
Không dùng kem chống nắng
-
Làm việc ngoài trời
-
Đi nắng nhiều
-
Không che chắn da
Theo thời gian, tổn thương do tia UV có thể tích lũy và góp phần làm da xuất hiện nếp nhăn, đốm nâu và kém săn chắc.
Vì vậy, chống nắng không chỉ dành cho những người muốn da trắng.
Nó là một phần quan trọng của việc bảo vệ làn da khỏi lão hóa do ánh nắng.
Thiếu ngủ và stress
Có những giai đoạn mình chăm skincare rất kỹ nhưng lại ngủ quá ít.
Đây là điều khá dễ gặp ở phụ nữ vừa đi làm, vừa chăm con, vừa lo việc gia đình.
Thiếu ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến nhiều quá trình của cơ thể và sức khỏe làn da.
Stress cũng có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, thói quen sinh hoạt và sức khỏe tổng thể.
Vì vậy, nếu bạn đang thấy da xuống sắc, đừng chỉ nhìn vào lọ kem dưỡng.
Hãy nhìn cả giấc ngủ và nhịp sống hằng ngày.
Chế độ ăn và đường
Collagen và các mô liên kết trong cơ thể cần nhiều chất dinh dưỡng để duy trì và tái tạo.
Một chế độ ăn quá nghèo dinh dưỡng không có lợi cho sức khỏe tổng thể cũng như làn da.
Đường và các sản phẩm giàu carbohydrate tinh chế cũng thường được nhắc đến trong quá trình glycation, trong đó đường có thể tham gia tạo ra các sản phẩm glycation ảnh hưởng đến protein trong cơ thể, bao gồm collagen.
Nhưng điều này không có nghĩa là:
“Ăn một miếng bánh ngọt sẽ làm collagen bị phá hủy.”
Điều quan trọng hơn là thói quen ăn uống tổng thể trong thời gian dài.
Thay vì kiêng khem cực đoan, bạn có thể ưu tiên:
-
Protein đầy đủ
-
Rau xanh
-
Trái cây
-
Các loại đậu
-
Ngũ cốc phù hợp
-
Chất béo không bão hòa
-
Uống đủ nước
Ô nhiễm môi trường
Khói bụi và ô nhiễm môi trường cũng là những yếu tố được nghiên cứu về mối liên quan với lão hóa da.
Chúng có thể góp phần tạo ra stress oxy hóa và ảnh hưởng đến hàng rào bảo vệ da.
Nếu bạn sống ở khu vực nhiều bụi hoặc thường xuyên đi đường ngoài trời, việc làm sạch da nhẹ nhàng và duy trì hàng rào bảo vệ da cũng đáng được chú ý.
Khi nào thay đổi của làn da có thể liên quan đến hormone?
Đây là phần mình nghĩ quan trọng nhất.
Bởi vì không phải cứ da nhăn, da khô hay chảy xệ là do nội tiết tố.
Thay vào đó, bạn có thể quan sát xem những thay đổi trên da có xuất hiện cùng với những thay đổi khác của cơ thể hay không.
Da thay đổi cùng với các triệu chứng quanh mãn kinh
Nếu bạn đang ở độ tuổi quanh tiền mãn kinh và đồng thời nhận thấy:
-
Chu kỳ kinh thay đổi
-
Cơn bốc hỏa
-
Đổ mồ hôi ban đêm
-
Giấc ngủ thay đổi
-
Âm đạo khô hơn
-
Da khô hơn
-
Tóc có những thay đổi khác trước
thì đây có thể là thời điểm nên tìm hiểu thêm về những thay đổi hormone trong giai đoạn này.
Tuy nhiên, những dấu hiệu trên không đủ để tự kết luận rằng estrogen đang thấp.
Bạn có thể đọc thêm: Khi Nào Nội Tiết Tố Nữ Bắt Đầu Thay Đổi? Những Dấu Hiệu Sớm Phụ Nữ Nên Biết
Da khô, mỏng và giảm đàn hồi
Những thay đổi này có thể gặp khi estrogen thay đổi, đặc biệt quanh và sau mãn kinh.
Nhưng chúng cũng có thể xuất hiện vì:
-
Tuổi tác
-
Thời tiết khô
-
Sản phẩm chăm sóc da gây kích ứng
-
Rửa mặt quá nhiều
-
Tổn thương do ánh nắng
-
Một số bệnh lý
-
Thuốc đang sử dụng
Vì vậy, chỉ nhìn vào làn da sẽ không đủ để xác định nguyên nhân.
Khi có thêm những thay đổi khác của cơ thể
Một điều đáng chú ý là đôi khi vấn đề không nằm ở hormone sinh dục mà ở một tình trạng sức khỏe khác.
Ví dụ, một số bệnh lý tuyến giáp có thể gây ra các triệu chứng như da khô, tóc mỏng, mệt mỏi hoặc thay đổi cân nặng.
Điều này cho thấy một nguyên tắc khá quan trọng:
Đừng vội tự chẩn đoán “mất cân bằng nội tiết” chỉ dựa vào một vài biểu hiện trên da.
Bạn có thể làm gì để chăm sóc làn da đang thay đổi?
Tin vui là dù tuổi tác và hormone không phải những thứ chúng ta có thể kiểm soát hoàn toàn, vẫn có rất nhiều việc thực tế có thể làm.
Chống nắng mỗi ngày
Đây có lẽ là bước đơn giản nhưng rất đáng đầu tư.
Bạn có thể:
-
Sử dụng kem chống nắng phù hợp
-
Che chắn khi đi ngoài trời
-
Đội mũ khi nắng mạnh
-
Hạn chế phơi nắng trực tiếp trong thời gian dài
AAD khuyến nghị chống nắng như một phần quan trọng trong chăm sóc da và phòng ngừa tổn thương do ánh nắng.
Dưỡng ẩm và chăm sóc hàng rào bảo vệ da
Khi da bắt đầu khô hơn, đừng vội sử dụng quá nhiều sản phẩm “đặc trị”.
Một routine đơn giản có thể bao gồm:
Làm sạch dịu nhẹ → dưỡng ẩm → chống nắng vào ban ngày.
Nếu da đang nhạy cảm, việc giữ hàng rào bảo vệ da ổn định đôi khi quan trọng hơn việc sử dụng thật nhiều sản phẩm.
Có thể cân nhắc retinol/retinoid phù hợp
Retinoid và retinol là những thành phần được nghiên cứu khá nhiều trong chăm sóc da lão hóa.
Theo AAD, retinoid có thể giúp cải thiện một số dấu hiệu lão hóa da, bao gồm nếp nhăn nhỏ và kết cấu da; retinoid cũng có liên quan đến việc kích thích quá trình tạo collagen.
Nhưng retinol không phải sản phẩm phù hợp với tất cả mọi người.
Một số người có thể gặp:
-
Khô da
-
Đỏ da
-
Bong tróc
-
Kích ứng
Nếu đang mang thai hoặc có kế hoạch mang thai, nên hỏi bác sĩ trước khi sử dụng các sản phẩm chứa retinoid.
Ăn uống đầy đủ thay vì chạy theo “thực phẩm cân bằng hormone”
Trên mạng có rất nhiều nội dung nói về:
“Ăn món này để tăng estrogen.”
“Ăn món kia để cân bằng hormone.”
Mình nghĩ chúng ta nên thận trọng với những lời quảng cáo kiểu này.
Đậu nành, đậu phụ, rau xanh, cá, trứng, các loại hạt… đều có thể là một phần của chế độ ăn lành mạnh.
Nhưng không nên xem một thực phẩm đơn lẻ như một phương pháp điều trị suy giảm hormone hoặc có khả năng “cân bằng nội tiết” theo nghĩa y khoa.
Điều quan trọng hơn là chế độ ăn đa dạng và đầy đủ chất.
Ngủ đủ và duy trì lối sống lành mạnh
Đôi khi giải pháp không quá phức tạp.
Hãy cố gắng:
-
Ngủ đủ và đều
-
Vận động thường xuyên
-
Không hút thuốc
-
Hạn chế rượu bia
-
Ăn uống đa dạng
-
Giữ cân nặng phù hợp với cơ thể
-
Giảm thời gian tiếp xúc ánh nắng trực tiếp
Những điều này không thể “xóa” tuổi tác, nhưng có thể hỗ trợ sức khỏe tổng thể và sức khỏe làn da.
Khi nào nên đi khám?
Nếu da thay đổi từ từ theo tuổi và không có triệu chứng bất thường khác, bạn có thể bắt đầu bằng việc điều chỉnh cách chăm sóc da và lối sống.
Nhưng nên cân nhắc đi khám nếu:
-
Da thay đổi rất nhanh hoặc bất thường
-
Rụng tóc nhiều cùng lúc
-
Chu kỳ kinh thay đổi rõ rệt
Có bốc hỏa, mất ngủ hoặc các triệu chứng quanh mãn kinh ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống.
-
Tăng hoặc giảm cân không giải thích được
-
Mệt mỏi kéo dài
-
Có những thay đổi sức khỏe khác khiến bạn lo lắng
Đặc biệt, đừng tự mua estrogen hoặc các thuốc hormone chỉ vì thấy da nhăn, khô hay chảy xệ.
Liệu pháp hormone mãn kinh có chỉ định, lợi ích và nguy cơ riêng, và việc sử dụng cần được cá nhân hóa với bác sĩ.
FAQ – Những câu hỏi thường gặp
Estrogen thấp có làm da nhăn và chảy xệ không?
Có thể có liên quan.
Sự suy giảm estrogen quanh và sau mãn kinh có liên quan đến giảm collagen, độ dày và độ đàn hồi của da, đồng thời da có thể khô hơn.
Tuy nhiên, nếp nhăn và chảy xệ không chỉ do estrogen. Ánh nắng, tuổi tác, di truyền và lối sống cũng đóng vai trò quan trọng.
30 tuổi da đã bắt đầu lão hóa chưa?
Quá trình lão hóa sinh học của da diễn ra dần theo thời gian, nhưng 30 tuổi không phải một “mốc hormone” mà từ đó mọi phụ nữ đều bắt đầu lão hóa nhanh.
Tốc độ thay đổi của da ở mỗi người rất khác nhau.
Tại sao hai người cùng tuổi nhưng da lại khác nhau?
Có thể do sự kết hợp của:
-
Di truyền
-
Mức độ tiếp xúc ánh nắng
-
Hút thuốc
-
Lối sống
-
Chế độ ăn
-
Giấc ngủ
-
Chăm sóc da
-
Thay đổi hormone
-
Đặc điểm cơ địa
Vì vậy, việc so sánh làn da với một người cùng tuổi đôi khi không thực sự công bằng.
Da chảy xệ có chắc chắn là do estrogen thấp không?
Không.
Da chảy xệ có thể liên quan đến quá trình lão hóa tự nhiên, thay đổi collagen và elastin, tổn thương do ánh nắng, thay đổi cân nặng và nhiều yếu tố khác.
Nếu chảy xệ xuất hiện cùng nhiều thay đổi khác quanh thời kỳ mãn kinh, bạn có thể trao đổi với bác sĩ để được đánh giá phù hợp.
Retinol có giúp giảm nếp nhăn không?
Retinol/retinoid có bằng chứng hỗ trợ cải thiện một số dấu hiệu lão hóa da, đặc biệt là nếp nhăn nhỏ và kết cấu da.
Tuy nhiên, cần sử dụng phù hợp vì có thể gây kích ứng và không phải ai cũng phù hợp.
Có cần bổ sung estrogen để ngăn da lão hóa không?
Không nên tự bổ sung estrogen chỉ với mục đích chống lão hóa.
Liệu pháp hormone mãn kinh được sử dụng trong những trường hợp phù hợp sau khi cân nhắc lợi ích và nguy cơ của từng người.
Nếu bạn đang có các triệu chứng tiền mãn kinh hoặc mãn kinh, hãy trao đổi với nhân viên y tế thay vì tự dùng hormone.
Lời kết
Có một điều mình nghĩ phụ nữ chúng ta nên nhớ:
Làn da không phải một cuộc thi xem ai trẻ hơn ai.
Việc cùng tuổi nhưng da khác nhau là hoàn toàn có thể xảy ra.
Estrogen thực sự có liên quan đến collagen, độ dày, độ đàn hồi và độ ẩm của da, đặc biệt khi hormone thay đổi quanh và sau mãn kinh. Nhưng đó chỉ là một phần của câu chuyện.
Ánh nắng, di truyền, tuổi tác, giấc ngủ, dinh dưỡng, hút thuốc, môi trường và cách chăm sóc da cũng góp phần tạo nên diện mạo của làn da theo thời gian.
Vì vậy, thay vì nhìn vào một nếp nhăn rồi nghĩ ngay:
“Chắc mình bị suy giảm nội tiết.”
có lẽ tốt hơn là quan sát toàn bộ cơ thể và lối sống của mình.
Nếu bạn đang bắt đầu nhận thấy những thay đổi khác như chu kỳ kinh thất thường, bốc hỏa, mất ngủ, da khô hoặc tóc rụng nhiều, bạn có thể tìm hiểu tiếp: Tiền Mãn Kinh Là Gì? Những Thay Đổi Thường Xảy Ra Và Phụ Nữ Có Thể Chuẩn Bị Gì?
Bài viết liên quan
Còn bạn thì sao? Điều gì khiến bạn nhận thấy làn da của mình đang thay đổi rõ nhất: nếp nhăn, da khô, chảy xệ hay mất độ đàn hồi? Hãy chia sẻ, biết đâu câu chuyện của bạn cũng giúp một người phụ nữ khác hiểu cơ thể mình hơn.
Miễn trừ trách nhiệm
Lưu ý: Nội dung trên được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin phổ thông về sức khỏe, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị y tế. Nếu bạn có triệu chứng bất thường hoặc kéo dài, hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ/nhân viên y tế phù hợp.
Nguồn tham khảo
National Library of Medicine/PubMed – nghiên cứu về estrogen và những thay đổi của da.
American Academy of Dermatology (AAD) – hướng dẫn chăm sóc da chống lão hóa, chống nắng và retinoid.
Các tổng quan nghiên cứu về ảnh hưởng của mãn kinh và estrogen lên collagen, độ đàn hồi, độ dày và độ ẩm của da.
Bình luận
Chia sẻ trải nghiệm của bạn ở bên dưới nhé.